الشيخ الطبرسي (مترجم: شادمهرى)
مقدمهء كتاب 11
تفسير جوامع الجامع (فارسى)
اينك من نكته اى را بر گفتار شيخ شلتوت مى افزايم ، و آن نكته اين است كه شيخ شلتوت از كتاب وزين و نفيس المؤتلف من المختلف بين ائمهء السلف تأليف طبرسى كه تحرير جديدى از كتاب مسائل الخلاف شيخ طبرسى است خير نداشته است ؛ زيرا هنوز در آن هنگام ، اين كتاب چاپ نشده و انتشار نيافته بود ، و در اين اواخر ، توسط بنياد پژوهشهاى اسلامى وابسته به آستان قدس رضوى چاپ گرديده است . از مقدمهء اين كتاب به دست مى آيد كه طبرسى ، نواقص موجود در كتاب مسائل الخلاف را كه برشمرده ، در كتاب خود مرتفع كرده است ، از جمله استدلالهاى ضعيف شيخ طوسى و ادعاهاى اجماع مكرر او بر مسائل را كنار گذارده و با علامت ( ج ) مسائل اجماعى را مشخص كرده است . نكتهء جالب توجه ، نام اين كتاب است كه درست بر خلاف كتاب اصلى مسائل الخلاف ، طبرسى قبل از اين كه به مسائل اختلافى توجه نمايد ، به مسائل مورد اتفاق توجه فرموده و نام كتاب را با اين انگيزهء مقدس ، هماهنگ فرموده است ، و آنچه مورد ائتلاف و مايهء اتفاق است از ميان مسائل خلافى ، برگزيده ، و از علماى پيشين كه صاحبان آن اقوال مختلف هستند به ائمهء سلف ياد كرده است . اين نام ، من را به ياد نام كتاب ابوالحسن اشعرى ، پيشواى مذهب اشاعره انداخت : مقالات الاسلاميين و اختلاف المصلين . اشعرى ، در اين كتاب به نحوى شايسته ، مذاهب و فرق اسلامى را همانطور كه بوده اند با نهايت امانت ، معرفى نموده است ، و با اين كه مذهب حق را همان مذهب اهل حديث مىداند كه بعدا به نام خود او شهرت يافته : ( مذهب اشعرى ) . در عين حال ، ديگر مذاهب اسلامى را به عنوان مذاهب اسلامى و اختلاف آنان را به نام اختلاف نمازگزاران نام برده و همه را مسلمان و اهل قبله و نمازگزار قلمداد فرموده است . برعكس مسلك نوپيداى وهابيت و سلفيه كه با اندك اختلافى ، ديگران را مشرك و غير مسلمان و واجب القتل معرفى مى كنند و هرچند گاه ، فتوايى